Son dönemlerin en gözde iş fikirleri arasında yer alan kültür mantarı yetiştiriciliği ile ilgili hazırladığımız bu yazımızda; “Kültür mantarı nasıl yetiştirilir?”, “Mantar yetiştirme karlı mıdır?” ve “Kültür mantarı nedir?” gibi en çok merak edilen soruların yanıtlarını paylaşacağız.

Kültür Mantarı Nedir?

Çok eski zamanlardan beri severek tüketilen bitkiler arasında yer alan şapkalı mantar; günümüzde “kültür mantarı yetiştiriciliği” sayesinde kolaylıkla ulaşılabilir hale gelmiştir. Girişimcilik fikirleri arasında en çok rağbet görenlerden biri olan mantar yetiştirme iş fikri; mantarların gerekli koşullar sağlandığı takdirde suni ortamlarda da yetiştirilebilmesine dayanmaktadır.

Günümüzde doğada doğal olarak yetişen mantarların hızla tükenmesi, mantar yetiştirme için suni ortamların hazırlanması gereksinimini doğurmuştur. Suni ortamlarda gerekli nem ve ısı dengesi oluşturularak yetiştirilen mantarlara “kültür mantarı” adı verilmektedir.

Kültür mantarları temiz ve zehirsiz olmaları nedeniyle tüketiciler tarafından da büyük rağbet görmektedir. Birçok yemekte kullanılan mantar, kültür mantarı yetiştiriciliği sayesinde istenildiği zaman bulunabilmektedir. Bu nedenle yeni iş sahibi olmak isteyen girişimciler mantar yetiştirerek bol satış yaparken; tüketiciler de daha sağlıklı ve ucuz mantar yeme şansını yakalamaktadır.

Kültür Mantarı Nasıl Yetiştirilir?

Kültür Mantarı Nasıl Yetişir

İçerdiği protein, mineral ve vitamin çeşitleri sayesinde sağlıklı beslenmenin vazgeçilmezleri arasında yer alan kültür mantarlarının besin değerleri, yetiştirildikleri ortama ve çeşitlerine göre değişiklik göstermektedir.

Kültür mantarı yetiştirmek için mantar yetiştirilecek alanın nem ve sıcaklık dengesinin mutlaka oluşturulması gerekir. Nem ve sıcaklık dengesini sağlamak kolay değildir; kültür mantarı yetiştiriciliği ile ilgili birçok uzmanlık programı ve kurs açılmaktadır. Bu işi profesyonel olarak yapmak isteyen kişilerin eğitim alması başarı oranlarını da toplum sağlığını da iyileştirecektir. Bu nedenle bu alanda yatırım yapmayı düşünüyorsanız ilk olarak kültür mantarı yetiştiriciliği ile ilgili eğitim almanızı öneriyoruz.

Kültür mantarı yetiştirirken dikkat edilmesi gereken diğer bir unsur da ortamın hijyeni kliğinin saptanmasıdır. Kültür mantarlarının oldukça hassas yapıya sahip canlılar olduğu unutulmamalı ve bu nedenle kötü şartlardan etkilenmelerinin engellenmesi adına mantar üretimi ortamı her daim temiz tutulmalıdır. Ortam temizliği için birçok faktör eş zamanlı hesaba katılmalıdır; üretim bölgesine az kişi girmeli ve ortam girişlerinde dış ortamda dolaşılan kıyafetler çıkarılmalıdır.

Kültür mantarı üretilen alanların dış ortam ile bağlantısının kesilmesi kültür mantarı yetiştiriciliğinin en önemli unsurlarından biridir. Kültür mantarı hasat zamanı da en az mantarların yetiştirildiği süreç kadar hassasiyetle planlamalıdır. Mantarların hasat zamanlarında kompost ve toprakta kök bırakılmamaya özen gösterilmelidir. Kompostların sağlığı yakından takip edilmeli ve bu maddelerde küf bulunması halinde tüm kompost etkilenmeden müdahale edilmelidir.

Gerekli Olan Malzemeler

  • 15-20 cm derinliğe sahip bir kap
  • Püskürtme Şişesi
  • Turf yosunu
  • Spor (mantar yumurtası)

Yetiştirme Aşamaları

  • 15-20 santim bir yetiştirme kabına ihtiyaç duyucaksınız. Bunu kendinizde tahtadan yapabilirsiniz.
  • Yetiştirme kabınızın içine küflenmiş gübre (bitki yapraklarından) ve suyla doldurun. Burda amaç çamurlu bir toprak değil nemli bir toprak yaratmak. Toprak sıkılıdığında top şeklini almalı fakat dokunduğunuzda dağılmalıdır. 
  • Hazırladığınız gübreye 2 kup kuru spor (yumurta) ekleyin ve yığın haline getirip bir gece bekletin. Ondan sonra bir sopa yardımıyla hazırladığınız gübre ve spor yığınını yetiştirme kabınızın içine sıkıştırın. 
  • Sıcaklık değeri 12-20 derece arasında tutmaya özen gösterin. Sulama içinde direkt olarak su vermeyin. Bu büyümeyi kesintiye uğratır. Bunu yerine püskürtme şişeleri ile günde 2 kez toprağı buğulandırın. Bu işlemi toprağın üzerinde beyaz tortu oluşana kadar 2-3 hafta devam ettirin.
  • Turf yosunu kullanın. Nemli olmasına dikkat ettiğiniz turf yosununu gazete kağıdına sarın ve günde 2-3 kez gazeteyi püskürtme sistemi ıslayarak nemli kalmasına dikkat edin. Bozulmadan büyümelerini istiyorsanız; 10 gün boyunca  12 derece sıcaklıkta tutmayı unutmayın.
  • Gazeteyi kaldırın ve günde iki kez buğulandırmaya devam edin. 1-2 arasında filizlendiğini gözlemleyebilirsiniz. Arzuladığınız ölçülere geldiğinde toplayabilirsiniz. Fakat gençken toplanan mantar sert olabilir. Olgunlaşmasını beklerseniz, alt tarafının genişlediğini göreceksiniz. Yani daha sağlıklı ve lezzetli manatara ulaşmış olacaksınız.
  • Mantarları istediğiniz zaman toplayabilirsiniz. 3 ila 6 ay arasında her 10-14 gün arasında yeniden büyümeye devam edeceklerdir. Daha çok mantar istiyorsanız bu işlemleri tekrarlayın.

Kültür Mantarının Kalitesini Kompost Da Belirler

Mantarların yetişmesi ve büyümesi için ölmüş bitki ve organik maddelere ihtiyaçları vardır. Mantar yetişirken bu besinleri almak için “kompost” adı verilen bir ortamın hazırlanması gerekir. Kompost mantarın gelişmesini kolaylaştırırken; mantara zarar verecek maddelerin uzaklaştırılmasını sağlayan bir ortam olarak tanımlanabilir.

Kompost oluşturmak için at gübresi, bitkisel atıklar, azot zengini organik ve inorganik materyaller, karbonhidrat zengini katkılar, alçı ve kireç gibi mineraller ideal oranlarda birleştirilip parçalanmalıdır. Mantarların bu karışımdaki besinleri alması için besinlerin emilimi kolay olmalıdır.

Mantar Yetiştirme Karlı Mıdır?

Mantar yetiştiriciliğinin karlı olup olmadığını söylemek için öncelikle mantar yetiştiriciliği maliyetleri hakkında kısa bir bilgi aktarmak istiyoruz.

Mantar yetiştiriciliği maliyetleri; mantarlar yetiştiriciliği yapılacak tesisin büyüklüğü, iklimlendirme sisteminin kapasitesi, kurulan raf sistemi, dezenfeksiyon gereçleri, nem ve sıcaklık ölçerler, sulama sistemi, gider borusu, kompostun içeriği, toprak kalitesi ve tercih edilen soğutma sistemi doğrultusunda değişiklik gösterebilir.

Maliyeti etkileyen birçok unsur olsa da kültür mantarı yetiştiriciliğinin tesis maliyetleri hesaba katılmazsa kompost yatırımının 3 katı gelir sağladığı düşünülmektedir. Üretim kapasitesine göre bu karlılık oranı değişse de, kültür mantarı yetiştiriciliği yapmak isteyenlerin bu üründen yüksek karlılık sağlayacakları bilinmektedir.